Bình đẳng giới trong học đường ngày nay không chỉ dừng lại ở tỷ lệ tuyển sinh cân bằng, mà là cuộc chuyển mình âm thầm gỡ bỏ những "nhãn dán" vô hình về vai trò, năng lực và ước mơ của học trò. Trường học không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà còn là môi trường định hình nhân cách, thế giới quan và lối sống của thế hệ trẻ. Thúc đẩy bình đẳng giới trong học đường chính là nền tảng cốt lõi để xóa bỏ định kiến xã hội, tạo điều kiện cho mọi học sinh – bất kể nam hay nữ – được phát triển toàn diện theo đúng tiềm năng.

Buổi tư vấn cởi mở về bình đẳng giới với các học sinh nữ

Từ "việc con trai, việc con gái"...

Bước vào một buổi sinh hoạt lớp thông thường, không khó để bắt gặp những hình ảnh quen thuộc: các bạn nam được gọi ra khiêng bàn ghế, sửa quạt trần, trong khi các bạn nữ được giao quét lớp, lau bảng hay làm thủ quỹ. Lâu dần, sự phân công mang tính thói quen này tạo nên một nhận thức mặc định rằng việc nặng, việc kỹ thuật là của phái mạnh, còn sự tỉ mỉ, phục vụ là bổn phận của phái nữ.

Không dừng lại ở lao động lớp, định kiến còn len lỏi vào chuyện học tập. Những nhận xét tưởng như vô thưởng vô phạt: "Con gái học toán vừa thôi, sau này vất vả", hay "Con trai mà viết chữ nắn nót, học văn ướt át quá"... đã và đang khiến không ít học sinh e dè khi bộc lộ năng khiếu thực sự. Khi bị bó hẹp trong những khuôn mẫu định sẵn, các em vô tình đánh mất cơ hội khám phá chính mình ngay từ giai đoạn định hình nhân cách quan trọng nhất.

Những nỗ lực thay đổi tư duy sư phạm
Nhận thức rõ tác động của vấn đề, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động đưa bình đẳng giới vào thực tiễn dạy và học thông qua các hành động cụ thể: Giáo viên hạn chế dùng các câu cửa miệng mang tính áp đặt giới tính, chuyển sang đánh giá học sinh dựa trên nỗ lực, tính cách và năng lực cá nhân. Luân phiên vị trí ban cán sự lớp, công việc trực nhật và phân công trưởng nhóm trong các dự án học tập, khuyến khích nữ sinh thể hiện kỹ năng lãnh đạo và nam sinh tham gia tổ chức hậu cần. Mở rộng cửa các câu lạc bộ STEM, lập trình cho nữ sinh, đồng thời tạo môi trường cởi mở cho nam sinh thử sức ở các bộ môn nghệ thuật, tâm lý học đường hay công tác xã hội.

Giáo dục Bình đẳng giới nên bắt đầu từ môi trường học đường
Nguồn: Trường Tiểu học Diên Lâm

Song song đó, việc kiến tạo một môi trường giáo dục bình đẳng, an toàn và giàu tính tôn trọng cần được đặt ở vị trí trung tâm. Ở đó, mọi học sinh – bất kể giới tính – đều được nhìn nhận và trao cơ hội phát triển công bằng, thông qua các diễn đàn đối thoại, chuyên đề kỹ năng và hoạt động giao lưu thực chất. Đặc biệt, nhà trường cần siết chặt cơ chế phòng ngừa, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường, xâm hại tình dục cũng như mọi biểu hiện phân biệt đối xử về giới. Để các cam kết không chỉ dừng lại trên trang giấy, sự kết nối chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội là mắt xích then chốt. Chỉ khi có sự đồng hành đa chiều trong nhận thức và hành động, trường học mới thực sự trở thành bệ phóng nhân văn – nơi mỗi đứa trẻ đều tự tin tỏa sáng đúng với tiềm năng của chính mình.
"Bình đẳng giới không biến nam và nữ thành giống hệt nhau, mà tạo ra không gian để mỗi đứa trẻ tự tin là phiên bản tốt nhất của chính mình." Giáo dục bình đẳng giới là bước đệm căn bản để thế hệ trẻ bước vào đời với sự tự tin và lòng tôn trọng sự khác biệt. Khi trường học thật sự cởi bỏ những định kiến ngầm, cánh cửa tương lai mới có thể mở rộng đồng đều cho mọi ước mơ.

Thực hiện: Bích Ngọc -VHXH